martes, 22 de febrero de 2011

Pequenos detalles, grandes cambios.

Son numerosas as pequenas variacións que hai entre a lingua galega e a castelá en palabras como son as preposicións. En castelán son poucos os xogos que permiten estas palabras, pero en galego, hai unha grande expansión normativizada e utilizada con total normalidade por tódolos galegos e galegas, que pode complicar de forma severa a comprensión do galego escrito, e mesmo falado, se non se ten un moi bo oído.
A principal forma de denotar estes pequenos cambios son os tiles diacríticos, eses amigos auxiliares das letras que sempre están ahí para botar unha man cando algo non queda suficientemente claro.
En galego, son catro os artigos determinantes, ó iguál que en castelán, dous para o xénero feminino, e dous para o masculino, e que son: "o", "a", "os", "as".
Así, utílizanse do mesmo xeito que o castelán e coas mesmas funcións aclaratorias e significativas do contexto.
O can de Pedro/El perro de Pedro
A pomba de Xoan/ La paloma de Juan
Os zapatos de Luís/ Los zapatos de Luís
As zocas de María/ Las zuecas de María
Pois ben, estes artigos teñen unha grande capacidade de contración, e cando se unen á preposición "a", prodúcense os seguintes cambios:
a (preposición)+ a (artigo)= á (contración)
a (preposición)+ o (artigo)= ao (contración) / ó (contración) "Admítense ambolos dous usos"
a (preposición)+ as (artigo)= ás (contración)
a (preposición)+ os (artigo)= aos (contración) / ós (contración) "Admítense ambolos dous usos"

Así, o uso dunha contracción sobre un artigo delimítase só por esw til diacrítico, que durante anos encárgase de baixar puntos ós alumnos de toda Galiza nas súas probas. :)
Outras moitas preposicións como "en" ou "de" son quen contraer con estes artigos determinantes, formando no, na, nos, nas; ou do, da, dos, das.
Estas dúas últimas preposicións tamén se contraen con determinantes indeterminados, como un, unha, uns, unhas.
Este rasgo é un dos que aclaran a relación de proximidade entre o galego e o latín, moito máis estreita que a que mantén o castelán, lingua moito máis desenvolvida, xa que na lingua italiana, que é a lingua romance que menos se desenvolveu do xerme latino, mantén tamén este rasgo fundamental da contración, mentres que no castelán son escasos os usos que facemos das contracións baseadas en prep. + artigo.

Como ides vendo, o blogue non se centra somentes na publicación de información literaria do galego, senón que é algo máis. Algo así como unha fiestra informativa na que todo o mundo pode apoiar os brazos sobre a o seu alféizar para coñecer un pouco máis o recuncho mais noroccidental de España.
Unha aperta ;)

*NOTA: A distinción entre a(artigo) e a(preposición) non conleva perigo algún, porque o contexto aclara e sitúa a súa función, e por tanto, o tipo de palabra.
____________________________________________________


Son numerosas las pequeñas variaciones que hay entre la lengua gallega y la castellana en palabras como son las preposiciones. En castellano son pocos los juegos que permiten estas palabras, pero en gallego, hay una gran expansión normativizada y utilizada con total normalidad por todos los gallegos y gallegas, que puede complicar de forma severa la comprensión del gallego escrito, y también el hablado, si no se tiene un muy buen oído.
La principal forma de denotar estos pequeños cambios son las tildes diacríticas, esas amigas auxiliares de las letras que siempre están ahí para echar una mano cuando algo no queda suficientemente claro.
En gallego, son cuatro los artículos determinantes,al igual que en castellano, dos para el género femenino, y dos para el masculino, y que son: "o", "a", "os", "as".
Así, se utilizan de la misma forma que en castellano y con las mismas funciones aclaratorias y significativas del contexto.
O can de Pedro/El perro de Pedro
A pomba de Xoan/ La paloma de Juan
Os zapatos de Luís/ Los zapatos de Luís
As zocas de María/ Las zuecas de María
Pues bien, estos artículos tienen una gran capacidad de contracción, y cuando se unen a la preposición "a", se producen los siguientes cambios:
a (preposición)+ a (artigo)= á (contración)
a (preposición)+ o (artigo)= ao (contración) / ó (contración) "Se admiten ambos usos"
a (preposición)+ as (artigo)= ás (contración)
a (preposición)+ os (artigo)= aos (contración) / ós (contración) "Se admiten ambos usos"

Así, el uso de una contracción sobre un artículo se delimita solo por esa tilde diacrítica, que durante años se encarga de bajar puntos a los alumnos de toda Galicia en sus exámenes.
Otras muchas preposiciones como "en" o "de" son capaces de contraerse con estos artículos determinantes, formando "no", "na", "nos", "nas"; ou "do", "da", "dos", "das".
Estas dos últimas preposiciones también se contraen con determinantes indeterminados, como un, unha, uns, unhas.
Este rasgo es uno de los que acalaran la relación de proximidad entre el gallego y el latín, mucho más estrecha que la que mantiene el castellano, lengua mucho más desarrollada, ya que en la lengua italiana, que es la lengua romance que menos se desenvolvió a partir de la raíz latina, mantiene también este rasgo fundamental de la contracción, mientras que en el castellano son escasos los usos que hacemos de las contracciones basadas en prep.+ artículo.

Como váis viendo, el blog no se centra sólo en la publicación de información literaria del gallego, sino que es algo más. Algo así como una ventana informativa en la que todo el mundo puede apoyar sus brazos sobre su alféizar para conocer un poco más la esquinita más noroccidental de España.
Un abrazo ;)

*NOTA: La distinción entra a(artículo) y a(preposición) no conlleva peligro alguno, porque el contexto aclara y sitúa su función, y por tanto, el tipo de palabra.

No hay comentarios:

Publicar un comentario